स्थान: Bhandara
वार्ताहर: साहिल येरने
राज्यातील शासकीय व स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या शाळांमधील शिक्षणाचा दर्जा उंचावण्यासाठी आणि तेथील पायाभूत सुविधांची प्रत्यक्ष स्थिती जाणून घेण्यासाठी शालेय शिक्षण विभागाच्या वतीने राज्यभरात ‘चला शाळेत जाऊया’ हे विशेष अभियान राबवले जात आहे. ५ सप्टेंबर ते २० ऑक्टोबर या कालावधीत चालणाऱ्या या मोहिमेअंतर्गत राज्यभरातील शाळांचे प्रत्यक्ष मूल्यांकन केले जात असून, प्रत्येक जिल्ह्यासाठी राज्यस्तरावरील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची शिक्षण पालक तथा जिल्हा नोडल अधिकारी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. हे अधिकारी थेट ग्रामीण व दुर्गम भागातील शाळांमध्ये जाऊन वर्गखोल्या, शिक्षक व विद्यार्थ्यांची उपस्थिती, अध्ययन स्तर आणि भौतिक सुविधांचा सविस्तर आढावा घेत आहेत.
या राज्यव्यापी मोहिमेचा भाग म्हणून भंडारा जिल्ह्यातही विविध शाळांची पाहणी वेगाने सुरू झाली आहे. महाराष्ट्र प्राथमिक शिक्षण परिषदेचे सहसंचालक देविदास कुलाल यांनी भंडारा जिल्ह्याचे नोडल अधिकारी म्हणून नुकताच विविध शाळांचा प्रत्यक्ष दौरा केला. या दौऱ्यात त्यांनी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधून त्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीची माहिती घेतली, तसेच शिक्षकांशी चर्चा करून त्यांना भेडसावणाऱ्या अडचणी समजून घेतल्या. भंडारा जिल्ह्यातील जिल्हा परिषद शाळांसह अन्य व्यवस्थापनांच्या शेकडो शाळांमध्ये ही मोहीम राबवली जात असून, प्रत्यक्ष वस्तुस्थिती समजून घेऊन त्रुटी दूर करणे हा या पाहणीमागचा मुख्य उद्देश असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
‘चला शाळेत जाऊया’ या अभियानामागे केवळ तपासणी करणे हा मर्यादित हेतू नसून शाळांच्या सर्वांगीण विकासाला गती देणे हे प्रमुख उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. बऱ्याचदा प्रशासकीय स्तरावर असणारी कागदोपत्री माहिती आणि जमिनीवरील वास्तव यामध्ये मोठी तफावत दिसून येते. ही तफावत दूर करण्यासाठी वरिष्ठ अधिकारी स्वतः वर्गात जाऊन विद्यार्थ्यांची वाचन, लेखन आणि गणितीय क्षमता तपासून पाहत आहेत. याशिवाय शाळांमधील नियमित विद्यार्थी उपस्थिती, शिक्षकांच्या अध्यापन पद्धती, शैक्षणिक साहित्याचा योग्य वापर तसेच डिजिटल व ई-लर्निंग सुविधांची उपलब्धता यांचाही बारकाईने अभ्यास केला जात आहे. विद्यार्थ्यांमध्ये शिक्षणाची गोडी निर्माण व्हावी आणि शाळांमधील गळतीचे प्रमाण कमी व्हावे यासाठी हे अभियान महत्त्वपूर्ण पाऊल मानले जात आहे.
शैक्षणिक गुणवत्तेसोबतच शाळांमधील मूलभूत व भौतिक सुविधांची पाहणी या अभियानाचा मुख्य गाभा ठरत आहे. ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील शाळांमध्ये पिण्याच्या शुद्ध पाण्याची सोय, मुला-मुलींसाठी स्वतंत्र व स्वच्छ प्रसाधनगृहे, अखंडित वीजपुरवठा, डिजिटल वर्गखोल्या, इमारतींची दुरुस्ती, संरक्षक भिंत आणि शालेय पोषण आहाराचा दर्जा या सर्व बाबींची तपासणी अधिकारी करत आहेत. अनेक भागांत शाळांच्या इमारती जीर्ण झाल्याच्या किंवा दुरुस्तीची आवश्यकता असल्याच्या तक्रारी असतात. या अभियानामुळे अशा सर्व समस्यांची थेट नोंद वरिष्ठ पातळीवर घेतली जात असून, त्याबाबत तातडीने प्रशासकीय उपाययोजना आखणे सुलभ होणार आहे.
शाळांच्या समस्या सोडवण्यासाठी केवळ शासकीय अनुदानावर अवलंबून न राहता लोकसहभाग आणि स्थानिक निधीचा प्रभावी वापर करण्यावरही या अभियानात भर दिला जात आहे. जिल्हा वार्षिक नियोजन समिती, कॉर्पोरेट सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी निधी, दानशूर व्यक्ती आणि शाळेचे माजी विद्यार्थी यांच्या माध्यमातून शाळांचा कायापालट करण्याची योजना आखली जात आहे. शाळा व्यवस्थापन समित्या आणि पालकांशी संवाद साधून त्यांना शाळेच्या विकासात सक्रिय सहभागी करून घेण्याचे आवाहन अधिकाऱ्यांकडून केले जात आहे. माजी विद्यार्थ्यांचे नेटवर्क उभे करून शाळांना आधुनिक शैक्षणिक साधने पुरवण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत.
वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या या थेट भेटींमुळे शिक्षण विभागातील क्षेत्रीय पातळीवरील यंत्रणेत गतिमानता निर्माण झाली आहे. मुख्याध्यापक आणि शिक्षकांनाही आपल्या अडचणी थेट वरिष्ठांसमोर मांडण्याची संधी उपलब्ध होत आहे. त्याच वेळी शिक्षकांच्या उपस्थितीवर आणि अध्यापनाच्या गुणवत्तेवर सकारात्मक नियंत्रण राहण्यास मदत होत आहे. शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या शेवटच्या घटकापर्यंत गुणवत्तापूर्ण शिक्षण पोहोचावे, ग्रामीण व शहरी भागातील शैक्षणिक विषमता दूर व्हावी यासाठी राज्य शासन या अभियानाच्या माध्यमातून सर्वसमावेशक धोरण राबवत आहे.
२० ऑक्टोबरपर्यंत चालणाऱ्या या मोहिमेनंतर सर्व जिल्ह्यांमधील पाहणीचे अंतिम अहवाल एकत्र करून राज्य शासनाला सादर केले जाणार आहेत. या अहवालांच्या आधारे प्रत्येक शाळेच्या गरजेनुसार विशिष्ट कृती आराखडा तयार करण्यात येईल, ज्यामुळे आगामी काळात राज्यातील प्राथमिक व माध्यमिक शाळांचा दर्जा सुधारण्यास मोठी मदत होईल. शिक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, प्रशासकीय अधिकारी दालनातून बाहेर पडून प्रत्यक्ष शाळेच्या वर्गात पोहोचल्यामुळे शैक्षणिक व्यवस्थेला नवी ऊर्जा आणि स्पष्ट दिशा मिळत आहे.
