स्थान: Jalna
वार्ताहर: साहिल येरने
मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी जालना जिल्ह्यातील अंतरवाली सराटी येथून हजारो आंदोलकांसह मुंबईच्या दिशेने निघालेले मनोज जरांगे पाटील आणि त्यांच्या कुटुंबीयांची महामार्गावर झालेली भेट अत्यंत भावनिक ठरली. सलग उपोषणामुळे खालावलेली प्रकृती, समोर उभे असलेले मोठे आव्हान आणि समाजाच्या हक्कासाठी सुरू असलेला लढा या पार्श्वभूमीवर जरांगे यांनी रस्त्यात आपल्या कुटुंबाची भेट घेतली. धुळे-सोलापूर महामार्गावरील अंकुशनगर परिसरात झालेल्या या भेटीदरम्यान जरांगे यांच्या पत्नी, मुले आणि उपस्थित समाजबांधवांच्या डोळ्यांत अश्रू तरळले.
मनोज जरांगे पाटील यांचा ताफा अंतरवाली सराटी येथून मुंबईसाठी मार्गस्थ झाल्यानंतर अंकुशनगर येथे महामार्गावर काही काळासाठी थांबला. त्या ठिकाणी त्यांची पत्नी सुमित्रा जरांगे, मुलगा शिवराज तसेच वैष्णवी, प्रणाली आणि पल्लवी या तिन्ही मुली उपस्थित होत्या. गेल्या अनेक दिवसांपासून सुरू असलेल्या उपोषणाने जरांगे यांच्या शरीरात प्रचंड अशक्तपणा जाणवत होता. अशा अवस्थेत त्यांना पाहून कुटुंबीयांना अश्रू अनावर झाले. पत्नी व मुलींनी त्यांचे औक्षण केले आणि त्यांच्या गळ्यात कवड्यांची माळ घातली. घराचा प्रमुख एका मोठ्या संघर्षासाठी घराबाहेर पडताना कुटुंबाची जी अवस्था होते, तीच भावना या ठिकाणी पाहायला मिळाली.
यावेळी मनोज जरांगे पाटील यांनी आपला मुलगा शिवराज याला जवळ घेऊन मिठी मारली आणि अत्यंत भावनिक शब्दांत मार्गदर्शन केले. उपोषणाचा वाढता ताण आणि पुढील संघर्षाची अनिश्चितता लक्षात घेऊन त्यांनी मुलाला कौटुंबिक जबाबदारीची जाणीव करून दिली. आपले काही बरे-वाईट झाले तर संपूर्ण कुटुंबाला तूच सांभाळायचे आहेस, असे सांगताना जरांगे यांचे डोळे पाणावले होते. परिस्थिती कितीही बिकट झाली तरी मराठा समाजाला कधीही विसरू नकोस आणि समाजाला कधीही दोष देऊ नकोस, असा महत्त्वपूर्ण सल्ला त्यांनी मुलाला दिला. तसेच आपल्या मुलांना कुणाच्याही दारात लाचार होऊ देऊ नकोस, अशी ताकीदही त्यांनी दिली.
कुटुंबातील या भावनिक संवादादरम्यान जरांगे यांच्या मुलींनीही आपली तीव्र वेदना आणि आक्रोश व्यक्त केला. वडिलांच्या ढासळत्या प्रकृतीबद्दल चिंता व्यक्त करताना मुलींनी राज्य शासनाला थेट इशारा दिला. वडिलांच्या जीवाला काही बरे-वाईट झाले, तर महाराष्ट्रात कल्पनेच्या पलीकडच्या गोष्टी घडतील, त्यामुळे सरकारने या आंदोलनाची आणि वडिलांच्या प्रकृतीची अत्यंत गांभीर्याने दखल घ्यावी, असे त्यांनी ठामपणे नमूद केले. वडिलांच्या सामाजिक लढ्याविषयी अभिमान बाळगत असतानाच त्यांच्या आरोग्याविषयी वाटणारी भीती मुलींच्या बोलण्यातून स्पष्टपणे जाणवत होती.
मराठा समाजाला आरक्षण मिळावे या प्रमुख मागणीसाठी मनोज जरांगे पाटील यांनी अंतरवाली सराटी येथे प्रदीर्घ उपोषण केले होते. सलग १८ दिवस अन्न-पाण्याचा त्याग केल्यामुळे त्यांच्या आरोग्याची स्थिती चिंताजनक बनली होती. वैद्यकीय तज्ज्ञांनी विश्रांती घेण्याचा सल्ला दिला असतानाही त्यांनी मुंबईतील आझाद मैदानावर आंदोलन करण्याचा निर्धार कायम ठेवला. शासनाकडून अपेक्षित ठोस निर्णय न झाल्यामुळे त्यांनी थेट मुंबईकडे कूच करण्याचा मार्ग निवडला.
महामार्गावर कुटुंब आणि जरांगे यांच्यात झालेला हा संवाद पाहताना केवळ जरांगे कुटुंबच नव्हे, तर ताफ्यासोबत असलेले शेकडो कार्यकर्तेही गहिवरले. उपोषणामुळे अशक्त झालेले शरीर असतानाही जरांगे यांच्या चेहऱ्यावरील लढाऊ बाणा कायम होता. कुटुंबाचा निरोप घेऊन ते पुढील प्रवासासाठी निघाले, तेव्हा उपस्थित आंदोलकांनी घोषणाबाजी करत परिसर दणाणून सोडला.
मनोज जरांगे यांच्या या मुंबई मोहिमेमुळे राज्यातील सामाजिक आणि राजकीय वातावरण पुन्हा एकदा ढवळून निघाले आहे. अंतरवाली सराटी ते मुंबई या प्रवासादरम्यान विविध गावांमध्ये जरांगे यांच्या ताफ्याचे स्वागत होत आहे. आगामी काळात शासन या आंदोलनावर काय तोडगा काढते आणि मनोज जरांगे यांच्या या मोहिमेला कोणते वळण मिळते, याकडे संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आहे.
