स्थान: Pune
वार्ताहर: साहिल येरने
पुण्यात आगामी गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर डीजे साऊंड सिस्टिम, ध्वनीप्रदूषणाचा प्रश्न आणि सामाजिक कार्यकर्ते विद्यानंद बापट यांच्यावर झालेल्या कथित मारहाणीवरून निर्माण झालेल्या वादावर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी अत्यंत स्पष्ट आणि समतोल भूमिका मांडली आहे. सण-उत्सवांमध्ये कोणत्याही प्रकारची हिंसा अजिबात योग्य नसून गणेशोत्सवासारखे सार्वजनिक उत्सव जास्तीत जास्त पारंपरिक पद्धतीनेच साजरे झाले पाहिजेत, असे मुख्यमंत्र्यांनी ठामपणे सांगितले. पुण्यात एका खासगी कार्यक्रमासाठी आले असताना प्रसारमाध्यमांशी बोलताना त्यांनी हा विषय अधिक सविस्तरपणे मांडला. उत्सवाच्या नावाखाली निर्माण होणारे वाद आणि त्यातून घडणारे हिंसेचे प्रकार कोणत्याही सुसंस्कृत समाजाला शोभणारे नाहीत, त्यामुळे सर्वच घटकांनी संयम बाळगण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सांगितले की, गेल्या काही वर्षांत सण-उत्सवांमध्ये काही चुकीच्या पद्धती रूढ झाल्या आहेत. या चुकीच्या पद्धती एका रात्रीत किंवा केवळ सक्तीने एकदम बंद करता येत नाहीत. अशा गोष्टींवर नियंत्रण आणण्यासाठी केवळ कायद्याचा बडगा उगारणे पुरेसे ठरणार नाही, तर समाजातील सर्व स्तरांतील लोकांना, विशेषतः गणेशोत्सव मंडळांच्या कार्यकर्त्यांना विश्वासात घेऊनच योग्य तोडगा काढावा लागेल. सण आणि परंपरांचा आदर करत असतानाच समाजहित आणि नागरिकांच्या आरोग्याला प्राधान्य देणे सरकारचे कर्तव्य आहे. त्यामुळे उत्सव साजरा करताना कायद्याचे पालन आणि लोकसहभाग यांचा सुवर्णमध्य साधूनच पुढील पावले उचलली जातील, असे त्यांनी स्पष्ट केले. डीजे आणि ध्वनीप्रदूषणाच्या गंभीर समस्येवर बोलताना मुख्यमंत्र्यांनी तीव्र शब्दांत चिंता व्यक्त केली. मिरवणुकांमध्ये डीजेच्या प्रचंड आवाजामुळे ज्येष्ठ नागरिक, लहान मुले आणि रुग्णांना मोठ्या त्रासाला सामोरे जावे लागते. अनेकदा डीजेच्या भिंतींमुळे होणाऱ्या कंपनांमुळे नागरिकांना अक्षरशः भूकंप आल्यासारखा त्रास जाणवतो, ही वस्तुस्थिती नाकारता येणार नाही. नागरिकांना असा असह्य त्रास होऊ नये, यासाठी सरकार ध्वनीप्रदूषण रोखण्यासाठी अत्यंत कटिबद्ध असून यासंदर्भात ठोस आणि दीर्घकालीन धोरण आखण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. उत्सवाचा आनंद द्विगुणित करताना इतरांच्या शांततेचा आणि आरोग्याचा भंग होणार नाही, याची काळजी प्रत्येकाने घेतली पाहिजे, असा पुनरुच्चार त्यांनी केला. या वादाची पार्श्वभूमी पाहता, पुण्यात आगामी गणेशोत्सवाच्या पूर्वतयारीच्या अनुषंगाने महापालिका आणि पोलीस प्रशासनाची एक महत्त्वाची बैठक आयोजित करण्यात आली होती. या बैठकीत नारायण पेठेतील रहिवासी आणि सामाजिक कार्यकर्ते विद्यानंद बापट यांनी उत्सवादरम्यान होणारा डीजेचा अनिर्बंध वापर, मर्यादेपेक्षा जास्त ध्वनीप्रदूषण आणि रस्त्यांवर उभारले जाणारे अनधिकृत मोठे मंडप या मुद्द्यांवर अतिशय आक्रमकपणे प्रशासनाचे लक्ष वेधले होते. मात्र, या बैठकीनंतर त्यांच्यावर कथित मारहाण आणि धक्काबुक्की झाल्याचा प्रकार समोर आला. या घटनेमुळे पुण्यातील सामाजिक आणि सांस्कृतिक वर्तुळात तीव्र प्रतिक्रिया उमटल्या असून उत्सवातील ध्वनीप्रदूषणाचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला. या संपूर्ण प्रकरणात विद्यानंद बापट यांच्या भूमिकेबाबत विचारले असता, मुख्यमंत्र्यांनी त्यांच्या भाषेचे आणि सादरीकरणाचे कौतुक केले, पण त्याचवेळी त्यांना सर्वसमावेशक राहण्याचा सल्लाही दिला. मुख्यमंत्री म्हणाले की, विद्यानंद बापट यांच्या बोलण्यातून मराठी भाषेच्या शुद्धतेचा आणि समृद्धतेचा एक उत्तम नमुना पाहायला मिळतो. त्यांचे भाषेवरील प्रभुत्व कौतुकास्पद आहे. मात्र, समाजात कोणताही विचार मांडताना केवळ भाषेची शुद्धता असून चालत नाही, तर मांडणी सर्वसमावेशक असणे तितकेच गरजेचे आहे. विचार मांडताना इतर घटकांना त्रासाची किंवा अढीची भावना होणार नाही, याची काळजी घेतली पाहिजे, असे मत मुख्यमंत्र्यांनी व्यक्त केले. पुण्यात निर्माण झालेल्या या वादावर तोडगा काढण्यासाठी स्थानिक पातळीवर पोलीस आयुक्तांशी चर्चा झाली असल्याची माहितीही मुख्यमंत्र्यांनी दिली. पुणे शहर हे महाराष्ट्राची सांस्कृतिक राजधानी मानले जाते आणि येथील गणेशोत्सवाला शतकाहून अधिक वर्षांची ऐतिहासिक परंपरा आहे. त्यामुळे या उत्सवाचे पावित्र्य आणि परंपरा अबाधित राहणे गरजेचे आहे. पारंपरिक वाद्ये जसे की ढोल-ताशा पथके, झांज पथके यांच्या माध्यमातून उत्सवाचा सांस्कृतिक वारसा जपला गेला पाहिजे. उत्सवातून आधुनिकतेच्या नावाखाली येणाऱ्या विकृती दूर करण्यासाठी पोलीस प्रशासन आणि उत्सव मंडळांनी एकत्र बसून संवाद साधला पाहिजे, जेणेकरून कोणत्याही वादाशिवाय शांततेत सण पार पडू शकेल. शेवटी मुख्यमंत्र्यांनी स्पष्ट केले की, लोकशाहीत प्रत्येकाला आपली मते शांततापूर्ण मार्गाने मांडण्याचा अधिकार आहे. मतांमधील भिन्नतेमुळे हिंसाचाराचा मार्ग स्वीकारणे कायद्याच्या दृष्टीने अक्षम्य आहे. नागरिकांच्या मूलभूत हक्कांचे संरक्षण करणे आणि त्याचवेळी सार्वजनिक उत्सवांचा उत्साह कायम राखणे यासाठी प्रशासन पूर्ण ताकदीने काम करत आहे. गणेशोत्सवासारख्या पवित्र उत्सवात सर्व गणेशभक्तांनी, मंडळांच्या पदाधिकाऱ्यांनी आणि स्थानिक नागरिकांनी समन्वयाची भूमिका घ्यावी. प्रशासनाने आखून दिलेल्या नियमांचे पालन करून सर्वांनी एकत्र येत एक आदर्श आणि पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव साजरा करण्याचे आवाहन मुख्यमंत्र्यांनी केले आहे.
Leave a Reply