शेअर बाजारात प्रचंड घसरण: सेन्सेक्स १२४७ तर निफ्टी ३८३ अंकांनी कोसळला

स्थान: Share market india

वार्ताहर: साहिल येरने

भारतीय भांडवली बाजारात आठवड्याच्या चौथ्या व्यवहाराच्या दिवशी म्हणजेच गुरुवारी मोठी घसरण पाहायला मिळाली. मुंबई शेअर बाजाराचा निर्देशांक सेन्सेक्स आणि राष्ट्रीय शेअर बाजाराचा निर्देशांक निफ्टी या दोघांमध्येही सकाळच्या सत्रापासूनच तीव्र विक्रीचा दबाव निर्माण झाला होता. व्यवहार संपताना मुंबई शेअर बाजाराचा ३० प्रमुख समभागांचा सेन्सेक्स १,२४७.७१ अंकांनी म्हणजेच १.६७ टक्क्यांनी घसरून ७३,५८०.५४ च्या पातळीवर बंद झाला. दुसरीकडे, राष्ट्रीय शेअर बाजाराचा ५० समभागांचा निफ्टी निर्देशांक ३८३.७० अंकांनी म्हणजेच सुमारे १.६४ टक्क्यांनी घसरून २३,०६३.१० च्या पातळीवर स्थिरावला. बाजारातील या अचानक आणि प्रचंड घसरणीमुळे अवघ्या एकाच दिवसात भांडवली बाजारातील गुंतवणूकदारांचे कोट्यवधी रुपयांचे नुकसान झाले असून बाजारात सर्वत्र घबराटीचे वातावरण पाहायला मिळाले.

गुरुवारच्या व्यवहाराची सुरुवातच मोठ्या घसरणीसह झाली होती. जागतिक बाजारातून मिळालेल्या नकारात्मक संकेतांमुळे सुरुवातीच्या काही मिनिटांतच सेन्सेक्स आणि निफ्टीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर समभागांची विक्री सुरू झाली. जसाजसा व्यवहार पुढे सरकत गेला, तसतसा हा विक्रीचा दबाव अधिकच वाढत गेला. कोणत्याही टप्प्यावर बाजाराला सावरण्याची संधी मिळाली नाही. दिवसभरात दोन्ही प्रमुख निर्देशांक आपल्या दिवसाच्या नीचांकी पातळीच्या जवळ जाऊन पोहोचले. बाजारातील सर्वच प्रमुख क्षेत्रीय निर्देशांकांमध्ये विक्रीचा भडका उडाल्याने बाजारातील वातावरण दिवसभर मंदीच्या छायेत राहिले.

या मोठ्या घसरणीमुळे देशांतर्गत गुंतवणूकदारांना मोठा आर्थिक फटका बसला आहे. शेअर बाजारातील कंपन्यांच्या एकूण बाजार भांडवलात प्रचंड घट नोंदवली गेली. विविध आर्थिक विश्लेषण संस्था आणि बाजार विश्लेषकांच्या आकडेवारीनुसार, या एकाच दिवसात गुंतवणूकदारांचे सुमारे ३.५४ लाख कोटी ते ४.११ लाख कोटी रुपयांचे नुकसान झाले असल्याचा अंदाज व्यक्त केला गेला आहे. काही आर्थिक अहवालांत हे नुकसान ४ लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे, तर काहींच्या मते हे नुकसान ३.५ लाख कोटींहून अधिक आहे. या आकडेवारीत तज्ज्ञांनुसार किंचित तफावत असली तरी गुंतवणूकदारांच्या संपत्तीला बसलेला हा मोठा फटका असल्याचे स्पष्ट होते.

शेअर बाजारात उद्भवलेल्या या अभूतपूर्व घसरणीमागे अनेक जागतिक आणि देशांतर्गत कारणे कारणीभूत ठरली आहेत. त्यातील सर्वात प्रमुख कारण म्हणजे अमेरिकन रोखे बाजारातील वाढती परतावा क्षमता मानले जात आहे. अमेरिकेतील १० वर्षांच्या ट्रेझरी रोख्यांवरील परतावा ५.१ टक्क्यांच्या वर गेला आहे. अमेरिकन रोख्यांचा परतावा वाढल्यामुळे जागतिक स्तरावरील मोठ्या संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी भारतासारख्या विकसनशील व उदयोन्मुख बाजारांमधून आपला पैसा काढून सुरक्षित मानल्या जाणाऱ्या अमेरिकन रोख्यांमध्ये गुंतवण्यास प्राधान्य दिले. या परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांच्या मोठ्या प्रमाणातील समभाग विक्रीमुळे देशांतर्गत बाजारात रोखतेचा तुटवडा जाणवला आणि समभागांचे भाव कोसळले.

दुसरे अत्यंत महत्त्वाचे कारण म्हणजे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये झालेली मोठी वाढ होय. जागतिक पातळीवरील विविध भू-राजकीय तणावांमुळे आणि अनिश्चिततेमुळे ब्रेंट क्रूड तेलाचे दर प्रति बॅरल सुमारे १०६ डॉलर्सच्या उच्चांकी पातळीवर पोहोचले आहेत. भारतासारख्या विकसनशील देशासाठी कच्च्या तेलाचे वाढते दर हा नेहमीच चिंतेचा विषय ठरतो, कारण भारत आपल्या गरजेच्या बहुतांश कच्च्या तेलाची आयात करतो. तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे देशातील महागाई वाढण्याची शक्यता निर्माण होते आणि चालू खात्यावरील तूट वाढण्याचा धोका संभवतो. यामुळे बाजारातील गुंतवणूकदारांचा विश्वास डळमळीत झाला आणि त्यांनी नफावसुलीला प्राधान्य दिले.

याशिवाय, देशांतर्गत पातळीवर बँकिंग आणि वित्तीय सेवा क्षेत्रातील आघाडीच्या कंपन्यांच्या समभागांमध्ये झालेली जोरदार विक्री बाजाराला खाली खेचण्यात मुख्य ठरली. बजाज फायनान्स, अ‍ॅक्सिस बँक, एचडीएफसी लाईफ यांसारख्या वजनदार कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मोठी पडझड झाली. वित्तीय क्षेत्रातील समभागांचे सेन्सेक्स आणि निफ्टी निर्देशांकांमध्ये मोठे वजन असल्याने त्यांच्यातील घसरणीने संपूर्ण निर्देशांकाला खालच्या दिशेने खेचले. बँकिंग व्यतिरिक्त ऑटोमोबाईल, माहिती तंत्रज्ञान, धातू, ऊर्जा आणि स्थावर मालमत्ता क्षेत्रातील समभागांमध्येही गुंतवणूकदारांनी मोठी विक्री केली.

शेअर बाजारातील या चौफेर घसरणीचा परिणाम केवळ मोठ्या कंपन्यांवरच झाला नाही, तर मिडकॅप आणि स्मॉलकॅप श्रेणीतील शेअर्सवरही त्याचा तीव्र परिणाम पाहायला मिळाला. छोट्या कंपन्यांचे समभाग मोठ्या प्रमाणावर घसरल्यामुळे किरकोळ गुंतवणूकदारांचे मोठे नुकसान झाले. बाजारातील अस्थिरता मोजणारा निर्देशांकही वाढल्याने नजीकच्या काळात बाजारात अस्थिरता कायम राहण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

बाजार विश्लेषकांच्या मते, जागतिक पातळीवरील घडामोडी, अमेरिकेतील व्याजदरांचे भविष्य, कच्च्या तेलाच्या किमतींची दिशा आणि परदेशी गुंतवणूकदारांची भूमिका या घटकांवर नजीकच्या भविष्यातील बाजाराची दिशा अवलंबून असणार आहे. सध्याच्या परिस्थितीत किरकोळ गुंतवणूकदारांनी घबराटीमध्ये येऊन कोणताही घाईगडबडीत निर्णय घेऊ नये, असा सावधगिरीचा सल्ला दिला जात आहे. चांगल्या मूलभूत घटकांवर आधारित कंपन्यांमध्ये संयमाने गुंतवणूक ठेवणे आणि बाजारातील तीव्र चढ-उतारांवर लक्ष ठेवणे गरजेचे मानले जात आहे.