ओमानजवळ व्यावसायिक जहाजावर भीषण हल्ला; ११ भारतीय खलाशी जखमी, भारताकडून निषेध

स्थान: ओमान

वार्ताहर: साहिल येरने

पश्चिम आशियातील अत्यंत संवेदनशील मानल्या जाणाऱ्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून प्रवास करणाऱ्या एका व्यावसायिक तेलवाहू जहाजावर अज्ञात प्रोजेक्टाइलने भीषण हल्ला केला आहे. ओमानच्या सागरी किनाऱ्याजवळ घडलेल्या या घटनेमध्ये जहाजावरील १२ खलाशी जखमी झाले असून, त्यात ११ भारतीय नागरिकांचा समावेश आहे. या हल्ल्यानंतर जहाजाला आग लागली आणि मोठे नुकसान झाले. भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने या हल्ल्याचा तीव्र शब्दांत निषेध केला असून, व्यावसायिक जहाजे आणि सामान्य खलाशांना लक्ष्य करणे तत्काळ थांबले पाहिजे, अशी ठाम भूमिका आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मांडली आहे.

मिळालेल्या अधिकृत माहितीनुसार, पनामाचा ध्वज असलेले ‘एमटी ऑन पीस’ (MT On Peace) हे व्यावसायिक टँकर जहाज मंगळवारी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून नियमित सागरी मार्गाने प्रवास करत होते. ओमानच्या मुसंदम गव्हर्नरेटमधील लिमा परिसराच्या ईशान्य दिशेला साधारण नऊ सागरी मैल अंतरावर असताना या जहाजावर क्षेपणास्त्र किंवा ड्रोनसदृश अज्ञात प्रोजेक्टाइलने अचानक मारा करण्यात आला. या हल्ल्यामुळे जहाजावर जोरदार स्फोट होऊन आग भडकली. या संकटसमयी जहाजावर एकूण १९ क्रू मेंबर्स कर्तव्यावर होते आणि त्यापैकी तब्बल १७ जण भारतीय नागरिक होते.

हल्ल्याची माहिती मिळताच ओमान प्रशासनाने तात्काळ बचावकार्य हाती घेतले. ओमानच्या रॉयल एअर फोर्स आणि सागरी सुरक्षा यंत्रणांनी अत्यंत वेगाने हालचाली करत घटनास्थळी मदत पोहोचवली. जहाजावरून जखमी खलाशांना सुरक्षितपणे बाहेर काढण्यात आले असून गंभीर जखमींना हेलिकॉप्टरच्या सहाय्याने तातडीने एअरलिफ्ट करण्यात आले. या सर्व जखमी खलाशांना ओमानमधील खासाब येथील स्थानिक शासकीय रुग्णालयात उपचारासाठी दाखल करण्यात आले आहे. तेथील वैद्यकीय पथक जखमींवर आवश्यक ते सर्व उपचार करत असून त्यांची प्रकृती स्थिर राखण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.

या गंभीर घटनेनंतर नवी दिल्लीत भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने सविस्तर निवेदन जारी करत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चिंता व्यक्त केली आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्यांनी स्पष्ट केले की, आंतरराष्ट्रीय जलमार्गावरून जाणाऱ्या व्यापारी जहाजांवर, निष्पाप खलाशांवर आणि नागरी पायाभूत सुविधांवर होणारे हल्ले पूर्णपणे अस्वीकार्य आहेत. अशा प्रकारच्या हिंसक कारवायांमुळे जागतिक सागरी सुरक्षेला मोठा धोका निर्माण होतो. हे हल्ले त्वरित थांबले पाहिजेत आणि आंतरराष्ट्रीय जलमार्गावरील मुक्त व्यापार व सुरक्षित वाहतूक लवकरात लवकर पूर्ववत झाली पाहिजे, असा पुनरुच्चार भारताने केला आहे. याचबरोबर संकटसमयी भारतीय नागरिकांचे प्राण वाचवण्यासाठी तत्परतेने मदत करणाऱ्या ओमान सरकारचे आणि तेथील सुरक्षा यंत्रणांचे भारताने आभार मानले आहेत.

सध्या मस्कत येथील भारतीय दूतावास ओमानमधील स्थानिक प्रशासनाच्या आणि रुग्णालयाच्या सतत संपर्कात आहे. जखमी भारतीय नागरिकांना सर्वतोपरी वैद्यकीय मदत, कायदेशीर सहकार्य आणि आवश्यक तो दिलासा मिळावा यासाठी भारतीय राजनैतिक अधिकारी सक्रियपणे काम करत आहेत. याशिवाय जहाजावरील उर्वरित कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षेचा आढावा घेतला जात असून त्यांच्या कुटुंबियांना आवश्यक माहिती पुरवण्याचे काम दूतावासाकडून केले जात आहे.

होर्मुझची सामुद्रधुनी ही जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाच्या आणि व्यापारी मालाच्या वाहतुकीसाठी अत्यंत मोक्याची मानली जाते. जगातील एकूण तेल पुरवठ्याचा मोठा हिस्सा याच सागरी मार्गावरून विविध देशांपर्यंत पोहोचवला जातो. मात्र, गेल्या काही काळापासून या सागरी क्षेत्रात व्यापारी जहाजांना लक्ष्य करण्याच्या घटनांमध्ये वाढ झाली असून त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर जहाजरानी उद्योगामध्ये प्रचंड भीतीचे वातावरण पसरले आहे. व्यापारी जहाजांवर होणाऱ्या अशा अनपेक्षित हल्ल्यांमुळे केवळ आर्थिक नुकसानच होत नाही, तर हजारो निरपराध खलाशांचा जीवही धोक्यात येतो.

जागतिक मर्चंट नेव्हीमध्ये भारतीय खलाशांचे योगदान अत्यंत मोठे आणि महत्त्वपूर्ण आहे. जगभरातील व्यावसायिक जहाजांवर लाखो भारतीय नाविक आपल्या सेवा बजावत असतात. अशा परिस्थितीत पश्चिम आशियातील सागरी मार्गांवर निर्माण होणारा तणाव आणि व्यापारी जहाजांवर होणारे हल्ले भारताच्या दृष्टीने अतिशय चिंतेची बाब ठरत आहेत. भारताने नेहमीच आंतरराष्ट्रीय सागरी नियमांचे पालन आणि सागरी क्षेत्रातील शांततेचा पुरस्कार केला आहे.

दरम्यान, ‘एमटी ऑन पीस’ या जहाजावर झालेला हा हल्ला नेमका कोणी आणि कोणत्या उद्देशाने केला, याबाबत भारत सरकार किंवा ओमान प्रशासनाकडून अद्याप कोणतीही अधिकृत माहिती अथवा दावा समोर आलेला नाही. सागरी सुरक्षा संस्था या संपूर्ण घटनेची अधिक सखोल चौकशी करत असून परिसरातील परिस्थितीवर बारीक लक्ष ठेवले जात आहे.